seo dersleri

Uyku Apnesi Nedir? Uyku Apnesi Belirtileri ve Tedavisi

Uyku apnesi özellikle fazla kilolu kişilerde görülen, horlama ve nefes düzensizlikleri olarak kendini belli eden bir hastalıktır. Hastalığın belirtileri hissedildiği zaman mutlaka doktor kontrolüne gidilmesi gerekir çünkü ciddi komplikasyonlara hatta ani ölümlere yol açabilir. Bu yazımızda “uyku apnesi nedir?”, “uyku apnesi belirtileri nelerdir?”, “uyku apnesi tedavisi için nasıl bir yol izlenilmelidir?” gibi önemli sorulara cevaplar bulabileceksiniz.

Uyku Apnesi Nedir?

Uyku apnesi, kişinin uyuduğu esnada nefesinin kesilmesi ve düzensizleşmesine yol açan uyku bozukluğu olarak tanımlanabilir. Uyku apnesi hastalığı olan kişi tedavi edilmediği takdirde uykusunda defalarca nefesi kesilebilir; diğer bir deyişle beynine ve vücudunun diğer organlarına oksijen gitmez.  Nefes kesilmeleri birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar devam edebilir; bir saat içerisinde 30 ve daha fazla sayıda nefessiz kalınması mümkündür. Normal nefes alınmaya başladığında gürültülü horlamalar duyulabilir.

Uyku apnesi uykuyu bölen kronik bir rahatsızlıktır. Uyku kalitesi düşer ve kişi sürekli uyusa dahi kendini dinlenmiş hissetmez. Uyku apnesi hastalığının 3 temel çeşidi vardır;

  1. Obstrüktif Uyku Apnesi: Obstructive Sleep Apnea (OSA) olarak da bilinen uyku apnesinin bu türü en yaygın görülen uyku apnesi çeşididir. Tıkayıcı uyku apnesinde boğaz kaslarının nefes almayı engelleyecek ölçüde daralması sonucu nefes alınamaz. Kişinin uyku kalitesi düşer ve gece boyunca belli aralıklarla şiddetli şekilde horlar.
  2. Merkezi Uyku Apnesi: Central Sleep Apnea (CSA) olarak da bilinen uyku apnesinin bu türü nadir görülür; hava yolu tıkandığı için değil, beynin solunumda görevli olan kaslara sinyal gönderememesi yani hükmedememesi sonucunda oluşur.
  3. Bileşik Uyku Apnesi: Complex sleep Apnea olarak da bilinen bu tür uyku apnesi acil tedavi gerektirir. Kişinin hem solunum yollarının daralması hem de beynin solunumu sağlayan kasları kontrol edememesi durumunda görülür.

Uyku Apnesi Neden Olur?

  • Obstrüktif (tıkayıcı) uyku apnesi nedenleri değişkenlik gösterebilir. Nefes almayı engelleyen ve hava yolunun tıkanmasına neden olan faktörler arasında doku kalınlaşmaları ve dokunun yağlanması gibi sebepler yer almaktadır.
  • Merkezi Uyku Apnesi daha nadir görülür ve tıkayıcı uyku apnesine nazaran daha tehlikeli sonuçlara yol açabilir. Genellikle bazı hastalıkların sonucu olarak oluşan merkezi uyku apnesi nedenleri arasında; kronik sinüzit, obezite, ani kilo artışı, Down sendromu, genetik yatkınlık, gömük çene yapısı, boyun genişliği, bademciklerin büyük olması, sigara ve alkol tüketimi gösterilebilir.
  • Bileşik uyku apnesinin tam olarak neden olduğunun net bir cevabı yoktur. Tıkayıcı uyku apnesi sorunu olan ve CPAP basınç maskesi tedavisi alan kişilerde bileşik uyku apnesi oluşabilir. Tıkayıcı uyku apnesinde kişinin hava yolu tıkalı olur ve nefes alması zorlaşır, CPAP tedavisinden sonra tıkanma azalır ancak bileşik uyku apnesi görülür. Tıkayıcı ve merkezi uyku apnesinin birbirlerini tetikleyici özellikleri vardır ve her ikisinin bir arada görülmesi bileşik uyku apnesine neden olur.

Uyku Apnesi Belirtileri

Bu hastalığı kişinin kendisinin fark etmesi oldukça zordur çünkü uyku apnesi belirtileri daha çok kişi uykudayken görülmektedir. En sık görülen uyku apnesi belirtileri şunlardır:

  • Yüksek sesli kronik horlamalar
  • Nefes yetmezliğinden kaynaklı uyku bölünmeleri
  • Hafızada zayıflama
  • Geceleri nefes kesiklikleri
  • Baş ağrıları, gerginlik
  • Uykuyu alamama, gün boyu uykusuz ve halsiz hissetme
  • Reflü, mide yanması ve ekşimesi
  • Cinsel isteksizlik ve iktidarsızlık
  • Konsantrasyon bozuklukları
  • Uyanıldığı zaman ağız kuruluğu

Uyku Apnesi Testi

Kişi uyku esnasında yüksek sesle horlamaya ve etrafındakileri rahatsız etmeye başladıysa, uykusu sürekli kesiliyorsa ve kronik yorgunluk hissediliyorsa doktor muayenesine gitmelidir. Uyku testi yani “polisomnografi” uyku bozukluklarının tanı ve teşhisinde kullanılan bir yöntemdir. Polisomnografi testi sırasında; uykuda solunum kesilmesi ve sıklığı, EEG yani beyin dalgaları, kasların elektriksel aktivitesi, kalp elektrosu, kandaki oksijen düzeyleri, akciğerlerin içindeki hava akışı ve vücut pozisyonu gibi veriler kaydedilir.

Polisomnografi testi genellikle özel uyku merkezlerinde uygulanır. Gece uykusundan önceki saatlerde merkeze gidilir ve gece boyunca çeneye, saç derisine ve göz kapaklarının etrafına takılan elektrotlar aracılığıyla elde edilen veriler kaydedilir. Uyku apnesi tedavi merkezlerine gidilemediği durumlarda taşınabilir uyku cihazları ile ev ortamında da testler yapılabilir; bir gece boyunca deneyimli bir uyku uzmanının gözetiminde elde edilen veriler değerlendirilerek teşhis koyulabilir.

Uyku Apnesi Testi Nasıl Yapılır?

Uyku testi yapılacak hasta özel bir odaya alınır ve hastanın başına, gözlerinin etrafına, çenesinin altına, bacaklarına küçük teller yapıştırılır ve göğsüne ve karnına küçük bir kemer takılır.  Uyku apnesi testi hastaya herhangi bir ilaç verilmeden yapılır çünkü burada amaç doğal uykuyu elde etmektir. Hastaya takılan bu teller çıkmayacak şekilde takıldıkları için hastayı rahatsız etmeyeceği gibi uyku esnasında rahatsızlık da vermez.

Uyku esnasında beyinde, kalpte, solunumda, kaslarda ve bacaklarda neler olup bittiği görüntülerle kaydedilir. Sabah olduğunda hastaya takılan teller çıkarılır ve uzman doktor bu kayıtlara göre değerlendirme yapar ve uyku bozukluğunun nereden kaynaklandığını tespit eder. 

Uyku Apnesi Tedavisi

“Uyku apnesi nasıl tedavi edilir?” sorusunun yanıtını uyku apnesi belirtileri ve nedenlerinin ne düzeyde görüldüğü belirlemektedir. Tedavilerin amacı uyku esnasında nefes alış verişinin düzenlenmesi, gün içerisinde yorgunluk ve gerginlik hissinin azaltılması ve kalp damar hastalıklarının oluşumuna karşı önlem alınmasıdır. Uyku apnesi doktoru gerekli muayeneleri gerçekleştirip kişinin tedavisini belirlemektedir.

Uyku apnesi ilk aşamadaysa ve kişinin yaşam kalitesini ciddi oranda etkilemiyorsa; tedavinin ilk adımı kişinin günlük hayatını düzenlemesi ve daha sağlıklı yaşamaya başlamasıdır.  Uyku apnesi problemi yaşayan kişinin fazla kilosu varsa zayıflamalı, alkol ve sigarayı bırakmalı, düzenli egzersiz yapmalı, kafein içerikli içecekleri tüketmemeli ve düzenli uyuması gerekmektedir.

uyku apnesi, cpap maskesi

CPAP Maskesi: Uyku apnesi ciddi sorunlara sebep olmaya başladıysa ve kişinin sağlık durumu kötü yönde ilerliyorsa basınçlı hava maskesi tedavisi uygulanır. CPAP yönteminde kişi maske kullandığı takdirde uyku apnesinin sebep olduğu rahatsızlıkları yaşamaz ancak kullanmadığı zaman bu belirtiler tekrar görülebilir. Kesin bir tedavi yöntemi değil, sadece geçici bir çözümdür. CPAP boğaza giden  ve solunum yolunu açık tutan bir boruyla birleştirilmiştir.

Cerrahi Tedavi: Apne hipopne indeksinin 20 üzerinde olması, gün boyu uyku halinin görülmesi, kalp ritim bozuklukları, hastanın ciddi sağlık problemlerinin olmaması, kan oksijen doygunluğunun %90 seviyesinin altında olması ve diğer tedavi yöntemlerinde başarı sağlanamaması durumunda uyku apnesi cerrahi olarak tedavi edilmektedir.

Uyku Apnesi Ameliyatı

Uyku apnesi nedenleri ve belirtilerinin şiddetine göre ameliyatlar farklılaşabilir. Uyku apnesinin cerrahi tedavisinde; burun ameliyatları, yumuşak damak ameliyatları, dil köküne yönelik ameliyatlar, trakeostomi, dil kaslarının sinirinin uyarılması, alt ve üst çene kemiklerinin ilerletilmesi ameliyatları uygulanmaktadır.

  • Yumuşak Damağa Yönelik Ameliyatlar: Yumuşak damak ve küçük dil arasındaki hava yolunun genişletilmesi ve bölgedeki dokularda oluşan çökmelerin giderilmesi amaçlanır. Yumuşak damağa yönelik yapılan farklı ameliyatlar vardır; damak rafyofrekans uygulamaları, implant uygulaması olarak bilinen “pillar implant”, Uvulektomi yani küçük dilin hacminin azaltılması, Lazer Uvulopalatoplasti (LAUP), Uvulopalatofaringoplasti (UPPP) gibi yöntemler yumuşak damağa yönelik prosedürler olarak bilinmektedir.
  • Dil Köküne Yönelik Ameliyatlar: Dili uyku sırasında önde tutan ve geriye kaymasını engelleyen kasların gevşemesiyle uyku apnesi oluştuğu durumlarda uygulanan cerrahi yöntemlerdir. Dil köküne yönelik ameliyatlarda; dil kökünün hacminin küçültülmesi, radyofrekans uygulamaları, dili öne çeken “genioglossus” kasının ilerletilmesi, dil kaslarının bağlandığı “hyoid” kemiğinin dikişle çene kemiğine bağlanması gibi cerrahi yöntemler kullanılmaktadır.
  • Maksillomandibuler Osteotomi ve İlerletme: Ciddi cerrahi operasyonlar olarak kabul edilmektedir. Yüzün orta bölgesi ve sert damağın yer değiştirilmesiyle; hava yolu genişletilir, dili tutan genioglossus kası gerginleştirilir ve ağız hacmi arttırılır.
  • Burun Ameliyatları: Burun kemiğinin eğri olması, geniz etinin bulunması gibi sebeplerle kişi solunum yetersizliği çekebilir. Burun ameliyatlarıyla kişinin uyku apnesi problemi sona erdirilebilir.
  • Trakeostomi: Uyku apnesinin ilerlediği, nefes yollarının tıkandığı ve travmatik yaralanmaların meydana gelmesiyle ender olarak uygulanan, cerrahi yollarla soluk borusuna giden bir delik açılması yöntemidir.

Uyku Apnesi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Uyku apnesi belirtileri ve sebeplerine göre farklı uzmanlık alanlarındaki doktorlara muayene olmak gerekebilir. Genel olarak; Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanları, dahiliye uzmanları, pediatristler ve uyku bozuğu uzmanları uyku apnesini tedavi edebilir.

uyku apnesi tedavisi

Uyku Apnesi Tedavi Merkezleri

Uyku apnesi rahatsızlığı yaşayan kişiler uyku apnesi tedavi merkezlerine giderek test yaptırabilir, hastalıklarının teşhisi ve tedavisi ile ilgili yardım alabilir. Bu tedavi merkezlerinde uyku bozukluklarının giderilmesi ve bunlara yol açan sebepler konusunda uzmanlaşmış doktorlar ve uyku testleri için uygun koşulların sağlandığı uyku laboratuvarları bulunmaktadır.

Uyku Apnesi Nedir? Uyku Apnesi Belirtileri ve Tedavisi
4.9 Kullanıcılar (21 Oy)
Değerlendirme

(21 Oy)

Değerlendirmede bulunun.

Yorum Yaz

Tüm Yorumlar

Eposta adresiniz yayınlanmayacaktır ve bilgileriniz 3. kişilerle paylaşılmayacaktır. * Yıldızlı alanların doldurulması zorunludur. *

Uyku Apnesi Nedir? Uyku Apnesi Belirtileri ve Tedavisi | IngilizceTurkce.Gen.Tr