seo dersleri

Edebi Çeviri Tarihinde Neler Olup Bitti?

Edebi eserlerin çevirisi her zaman en zorlayıcı profesyonel çeviri türleri arasında yer almıştır. Kaynak ve hedef dillere hakim olmak edebi çeviri hizmetlerini kusursuzlaştıramaz. Yazarı anlamak, edebi eserin ortaya çıktığı toplumsal koşulları bilmek ve kaynak dilde yazılan eseri yepyeni bir dile uyarlamak hiç kolay değildir.

Nitekim edebi eserlerin çevirisi sırasında bazen muhteşem sonuçlar elde edilmiş; bazen ise sonucunda küçük tartışmalar ortaya çıkmıştır. Bu yazımızda edebi tercüme tarihine uzanacağız ve bilinmesi gerekenleri sizlerle paylaşacağız.

Gılgamış Destanı Tarihte Bir İlk

İnsanlık tarihinin bilinen ilk yazılı destanı olan Gılgamış Destanı, ölümsüzlüğü arayan bir kralın serüvenini konu alır. Eserin edebi çeviri tarihinde çok önemli bir anlamı vardır. MÖ 2700’lü yıllarda yazılan bu eser Asya dillerine çevrilmiş ve edebi çevirinin ilk örnekleri ortaya çıkmıştır.

Tarihi öneminin yanı sıra edebi çeviri kültürünün de başlangıcı sayılan bu destan, edebi tercüme sayesinde günümüze kadar taşınmış ve dünya dillerinin neredeyse tamamına çevrilmiştir.

En Çok İncil’in Çevirisi Yapıldı

profesyonel çeviri (tercüme)Dünyada en çok edebi çeviri yapılan kaynak Hristiyanların kutsal kitabı; yani İncil’dir. İnsanlık tarihinde en çok çevirisi gerçekleştirilen bu eserin toplamda 554 dile çevrildiği biliniyor. İncil’den sonra ikinci sırada ise Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Bildirgesi geliyor. İnsan Hakları Bildirgesi toplamda 462 dile çevrilerek edebi tercüme tarihinde önemli bir yer tutuyor.

İlk üç içerisinde girmeyi başaran diğer bir eser ise hepimizin yakından tanıdığı “Küçük Prens” adlı klasiktir. 1943 yılında Antoine de Saint-Exupéry tarafından yazılan “The Little Prince” dünyanın en çok çevirisi yapılan romanı olma unvanını günümüzde de koruyor.

300 ayrı dile çevrilen eser, popülaritesini her yeni nesilde canlandırıyor. Eserleri en çok çevrilen diğer yazarlar arasında ise Agatha Christie, Jules Verne ve William Shakespeare gibi dünya edebi tarihine damga vuran isimler yer alıyor.

Gabriel Garcia Marquez ve Yüzyıllık Yalnızlık Romanı

Yazarları için eserlerinin çevirisi her zaman bir sorun olmuştur. Edebi tercüme yapan çevirmenlerin kendi bakış açılarını yansıtamadıklarından şikayetçi olan birçok yazar, kitaplarının başarısının gölgelendiğini iddia etmiştir. Bu açıdan yaklaşıldığında Yüzyıllık Yalnızlık adlı romanı ile dünya edebiyatına çok büyük bir katkı sağlayan Gabriel Garcia Marquez ender isimler arasında yer alır.

Yazar, eserini İngilizceye çeviren Gregory Rabassa’nın çevirisini çok beğendiğini ifade etmiştir. Başarısının kaynağı olarak gösterdiği çevirmeni onurlandıran Marquez; kendisine çok teşekkür ettiğini memnuniyetini aktararak belirtmiştir.

Nabokov Çevirmenini Suçladı

Rus asıllı Amerikalı yazar Nabokov eserlerini erken dönemde anadili olan Rusça olarak yazıyordu. “Camera Obscura” adlı eserini de Rusça yazmıştı. Eseri İngilizceye çeviren isim ise Winifred Roy isimli edebi çevirmendi. Edebi çeviri tamamlanınca Nabokov tabiri caizse küplere bindi ve Roy’u “özensiz” olmakla suçladı. Hatta bu suçlamalarını haklı çıkarmak için eserini yeniden İngilizce olarak yazmaya koyuldu. Sonrasında ise işler Nabokov’un aleyhine döndü.

Winifred Roy’un maruz kaldığı tavra karşı çıkan gazeteci John Colapinto, Camera Obscura’nın orijinal taslağı üzerinde çalışmalar yaparak Nabokov’un acemi bir yazar olduğunu ispatladığını işaret etti. Zaman içerisinde bu gerçek unutuldu ve Nabokov kendisine asıl ün getiren romanı Lolita’yı kaleme aldı. Bu sefer romanı İngilizce yazması ise dikkatli gözlerden kaçmadı.

Edebi Çeviri Dünya Tarihini Etkiler

Edebi çeviri tarihinin en önemli ve ilginç sayılabilecek olaylarını sizlerle paylaştık. Her ne kadar önemi tam olarak anlaşılamasa da edebi çeviri dünya tarihinde çok önemli bir yer kaplamaktadır. Tarihi, kültürleri ve insan hayatını değiştirebilir.

Etkileri oldukça köklü ve radikal değişimlere yol açabilir. Hatta bir adım öteye giderek edebi çevirinin doğru yapıldığı takdirde dünya tarihini dramatik ölçüde etkileyebileceğini dahi söyleyebiliriz. Reform hareketinin başlangıcı edebi çeviri ile mümkün olduğunu hatırlatırsak edebi çevirinin öneminin daha net anlaşılmasını sağlayabiliriz.

Edebi Çeviri Tarihinde Neler Olup Bitti?
5 Kullanıcılar (1 Oy)
Değerlendirme

(1 Oy)

Değerlendirmede bulunun.

Yorum Yaz

Tüm Yorumlar

Eposta adresiniz yayınlanmayacaktır ve bilgileriniz 3. kişilerle paylaşılmayacaktır. * Yıldızlı alanların doldurulması zorunludur. *

Edebi Çeviri Tarihinde Neler Olup Bitti? | IngilizceTurkce.Gen.Tr