seo dersleri

Amino Asit Nedir, Ne İşe Yarar? Amino Asit Çeşitleri Nelerdir?

İnsan vücudunun %20’si proteinlerden oluşur. Proteinlerin yapı taşları ise “amino asit” olarak adlandırılan organik bileşiklerdir.

Metabolik süreçlerin neredeyse tamamında görev alan ve insan sağlığı için olmazsa olmazlar arasında yer alan amino asitler ile ilgili çokça sorulan ve merak edilen; “amino asit nedir, ne işe yarar?”, “kaç tür amino asit vardır?”, temel amino asitler ve temel olmayan amino asitler nelerdir?” gibi sorulara yanıtları bu yazımızda bulabileceksiniz.

İlk soruyla başlıyoruz…

Amino Asit Nedir?

Amino asit; proteinlerin yapı taşı olan organik bileşikler olarak tanımlanabilirler. Vücuda alınan proteinlerin parçalanmasından sonra açığa çıkan amino asitler; kas onarımında, kas oluşumunda, vücut dayanıklılığı arttırmada, bağışıklık sistemini güçlendirmede ve enerji sağlanmasında görev alırlar.

Amino Asit Ne İşe Yarar?

Proteinleri legolardan yapılmış bir ev olarak düşünürseniz, amino asitleri lego parçaları olarak hayal edebilirsiniz. Proteinleri oluşturmak için amino asitlerin bir araya gelmesi ve uzun zincirler oluşturmaları gerekir. Amino asitler proteinlerin sindirilmesi esnasında açığa çıkarlar ancak aynı zamanda vücut tarafından yeniden bir araya getirilerek yararlı proteinlerin oluşmasına da vesile olurlar.

Vücudumuz, metabolik fonksiyonlarının devamını sağlamak için 20 çeşit amino asitten yararlanır. Bu amino asitleri farklı şekillerde kombine ederek binlerce protein oluşturabilir. Vücutta bulunan tüm amino asitler “amino asit havuzu” olarak tasvir edilir.

İnsan sağlığının korunması için amino asit havuzunun dengeli bir doluluğa sahip olması gerekmektedir. Ancak bu şekilde gerekli amino asitler bir araya getirilerek, tüm vücut fonksiyonlarında kullanılabilirler. Bu açıdan yaklaşıldığında “en iyi amino asit hangisidir?” sorunun da önemsizleşmesi şaşırtıcı olmayacaktır. Her amino asidin farklı bir görevi, oluşturulan proteinlerde farklı bir önemi bulunur.

Amino Asit Çeşitleri Nelerdir?

Proteinlerin yapı taşı olmalarının haricide vücudun gereksinim duyduğu enerjiyi de üreterek metabolizmanın sağlıklı kalmasını sağlayan 20 çeşit amino asit bulunmaktadır.

Bu amino asitler vücutta üretilip üretilememelerine göre 3 ayrı grupta incelenmektedir.

Esansiyel Amino Asitler (Temel Amino Asitler)

Vücudumuzun kendi başına üretemediği; gıdalar ya da takviyeler yoluyla almak zorunda olduğumuz aminoasitlere “esansiyel amino asitler” denmektedir.

Esansiyel yani temel amino asitler, en önemli amino asitler olarak bilinirler. Bunun temel sebebi bu amino asitleri vücudumuzun kendisinin üretememesidir. Bu amino asitleri vücudumuza sokmazsak, metabolik süreçlerimiz sekteye uğrar ve amino asit havuzumuzun doluluğuyla dengesi bozulur. Esansiyel terimi de bu gereksinim sonucu türemiştir.

9 Tane esansiyel amino asit türü bulunur;

  • Fenilalalin: Tiroit hormonlarının yapımında görevli olan Tirozin amino asidinin üretilmesinde görev yapar.
  • Valin: Kas onarımında görev alır, kas yapımını hızlandırır, kan şekerini düzenler.
  • Lösin: Kandaki nitrojen dengesini sağlar ve enerji verir.
  • İzolösin: Kas onarımını destekler ve enerji verir.
  • Lizin: Bağışıklık sistemini güçlendirir, iyileşme sürecini hızlandırır.
  • Treonin: Vücuttaki protein dengesinin korunmasına yardımcı olur ve merkezi sinir sistemini korur.
  • Triptofan: Serotonin salgısının üretilmesini sağlar, depresyon belirtilerini hafifletir ve uykusuzluğu azaltır.
  • Metionin: Taurin ve sistein amino asitlerinin üretiminde görev alır ve yağ yakılmasını hızlandırır.
  • Histidin: Ağır metallerin vücuttan atılması, kandaki pH değerinin düzenlenmesinden sorumludur.

Esansiyel Olmayan Amino Asitler (Temel Olmayan Amino Asitler)

Vücuda dışarıdan alınması gereken temel amino asitlerden farklı olarak vücut tarafından üretilebilen amino asitlere “esansiyel olmayan amino asitler” denmektedir.

11 çeşit esansiyel olmayan amino asit bulunur, bu amino asit çeşitleri de proteinlerin yapı taşlarıdır ve metabolik süreçlerde önemli rolleri vardır; sadece temel olmayan bu amino asitleri vücudumuz kendisi üretebilir.

Esansiyel olamayan amino asitleri şu şekilde sıralayabiliriz; Arjinin, glutamin, tirozin, sistein, glisin, prolin, serin, ornitin, alanin, asparagin ve aspartat.

Alanin: Kan şekerini düzenler, kas gelişimini arttırır, bağışıklık sistemini destekler ve böbrek sağlığını iyileştirir.

Asparagin: Vücut dayanıklılığını arttırır, yorgunluk belirtilerini geciktirir ve stres seviyesini azaltır.

Aspartat: Hafızayı güçlendirir, bilişsel faaliyetleri arttırır ve kan şekerini düzenler.

Esansiyel olmayan amino asitler arasında 8 tanesinin konumu biraz farklıdır. Detaylarını koşullu amino asit başlığı altında bulabilirsiniz.

Yarı Esansiyel Amino Asitler

Esansiyel olmayan amino asitler arasında saydığımız arjinin, sistein, glutamin, tirozin, glisin, ornitin, prolin ve serin amino asitleri genel olarak vücut tarafından üretilirler.

Ancak kimi zaman vücudumuz bu amino asitleri üretebilme kapasitesini kaybeder. Ameliyat dönemlerinde, travmaya maruz kaldığında, fiziksel ya da psikolojik stres yaşandığında vücut normalde tek başına sentezlediği bu amino asitleri üretememeye başlar. Bu nedenle bu amino asitlerin besin ya da takviyeler yoluyla alınması gerekir.

İşte; normal şartlar altında vücut tarafından üretilen fakat vücudun zaman zaman üretemediği ve tedarik etmesi için takviyelere ihtiyaç duyduğu amino asitlere koşullu amino asitler veya yarı esansiyel amino asitler denir.

  • Arjinin: Vücudun zararlı toksinlerden arınmasına yardımcı olur, kan damarlarını genişletir ve serbest radikallerle savaşır.
  • Sistein: Kan şekeri seviyesini düzenler, sperm kalitesini arttırır ve sindirim sistemini iyileştirir.
  • Glutamin: Kas gelişimini arttırır, serbest radikallerle savaşır, kan şekerini düzenler ve hafızayı güçlendirir.
  • Tirozin: Stresi azaltır, beyindeki dopamin salgısını arttırır ve istemsiz hareketlerin oluşmasını engeller.
  • Glisin: Vücuttaki enfeksiyonları azaltır, merkezi sinir sistemini güçlendirir, yağ yakımına yardımcı olur ve kan basıncını düzenler.
  • Ornitin: Hücre yenilenmesini sağlar, atletik performansı arttırır, stresi azaltır ve enerji verir.
  • Prolin: kas gelişimini destekler, eklemlerin zarar görmesini engeller ve eklemleri güçlendirir, cilt sağlığını iyileştirir.
  • Serin: Bağışıklık sistemini güçlendirir, kas gelişimini destekler ve hafızayı güçlendirir. 

Amino Asit Faydaları ve Zararları makalesini de okumanızı tavsiye ederiz.

Amino Asit Nedir, Ne İşe Yarar? Amino Asit Çeşitleri Nelerdir?
5 Kullanıcılar (5 Oy)
Değerlendirme

(5 Oy)

Değerlendirmede bulunun.

Yorum Yaz

Tüm Yorumlar

Eposta adresiniz yayınlanmayacaktır ve bilgileriniz 3. kişilerle paylaşılmayacaktır. * Yıldızlı alanların doldurulması zorunludur. *

Amino Asit Nedir, Ne İşe Yarar? Amino Asit Çeşitleri Nelerdir? – IngilizceTurkce.Gen.Tr